Czy nauka z fiszek
jest skuteczna?
Tak, o ile każda fiszka zmusza cię do przypomnienia sobie odpowiedzi i wraca w coraz dłuższych odstępach. W 22 badaniach celowej nauki słówek, m.in. z fiszek i list słów, uczący się zaraz po nauce pamiętali znaczenie 60% słów docelowych, a w późniejszych testach 39% (Webb, Yanagisawa & Uchihara, 2020); słowa spotkane tylko przy czytaniu lub słuchaniu zostawały w głowie w 6–17% (Webb, Uchihara & Yanagisawa, 2023). Resztę rozstrzyga sposób użycia: studenci, którzy przestali sprawdzać się z par, które już znali, tydzień później pamiętali około jednej trzeciej z nich, a ci, którzy sprawdzali się dalej, 80% (Karpicke & Roediger, 2008).
Każda liczba ma źródło na dole strony
Co naprawdę zmierzyły badania nad fiszkami
To pytanie sprawdzano wprost, najczęściej na parach słów: obce słowo z jednej strony, jego znaczenie z drugiej. Sześć badań poniżej albo łączy dziesiątki eksperymentów, albo zmienia jedną rzecz w sposobie korzystania z fiszek i mierzy, ile zostaje w pamięci po kilku dniach.
Pierwsze dwa wiersze czytaj razem. To najbliższe bezpośredniemu porównaniu, jakie ma nauka: celowa nauka wybranych słów kontra łapanie słów z tego, co się czyta i słyszy.
| Co sprawdzano | Badanie i próba | Zmierzony wynik |
|---|---|---|
| Celowa nauka słówek: fiszki, listy słów, pisanie, uzupełnianie luk | Webb, Yanagisawa & Uchihara (2020): metaanaliza, 22 badania, 100 wielkości efektu | Przypomnienie znaczenia: 60,1% od razu, 39,4% w późniejszych testach; samodzielne podanie słowa: 58,5%, potem 25,1% |
| Łapanie nowych słów przy czytaniu, słuchaniu lub oglądaniu | Webb, Uchihara & Yanagisawa (2023): metaanaliza, 24 badania, 2 771 uczestników | 9–18% słów docelowych od razu, 6–17% w późniejszych testach; samo oglądanie 7% |
| Dalsze sprawdzanie par po pierwszym poprawnym przypomnieniu albo wyłączenie ich ze sprawdzania | Karpicke & Roediger (2008): 40 par słów suahili–angielski, test końcowy po tygodniu | Około 80% zapamiętanych przy powtarzanym sprawdzaniu; 36% i 33%, gdy pary wyłączano ze sprawdzania, nawet przy ponownym czytaniu |
| Jedna duża talia kontra cztery małe i kontra wkuwanie naraz | Kornell (2009): trzy eksperymenty, angielskie pary słów na poziomie GRE | Rozłożenie w czasie wygrało z nauką naraz u 90% uczestników; po pierwszej sesji 72% uważało, że lepiej zadziałała nauka naraz |
| Ćwiczenie rozłożone w czasie kontra skumulowane w nauce drugiego języka | Kim & Webb (2022): metaanaliza, 48 eksperymentów, 3 411 uczących się | Średnia do dużej korzyść z rozłożenia; dłuższe odstępy wygrywały z krótszymi w późniejszych testach; stałe i rosnące odstępy wypadły równie dobrze |
| Pozwolenie uczącym się odkładać fiszki, które uważają za opanowane | Kornell & Bjork (2008): cztery eksperymenty z fiszkami | Odkładanie fiszek miało niewielki, ale konsekwentnie negatywny wpływ na naukę |
Pierwsze dwa wiersze to nie wyścig na równych warunkach. Eksperymenty z celową nauką sprawdzają niewielki zestaw słów docelowych krótko po nauce; badania nad nauką mimochodem liczą słowa złapane z tekstu, który nie był wokół nich zbudowany. Różnica jest na tyle duża, że pokazuje kierunek dowodów, ale traktuj ją jako kierunek, nie dokładny stosunek.
Trzy przekonania o fiszkach
Większość sporów o fiszki dotyczy jednego z trzech twierdzeń. Jedno jest fałszywe, jedno zbyt uproszczone, a jedno prawdziwe, ale pomija to, co decyduje, jaką wiedzę o słowie ostatecznie masz.
- Fałsz: „fiszki to bezmyślne wkuwanie, które nie zostaje w głowie”. W późniejszych testach uczący się wciąż pamiętali znaczenie 39,4% celowo uczonych słów, kilka razy więcej niż 6–17% łapanych z materiału według metaanalizy nauki mimochodem. Fiszka nie nauczy, jak słowo zachowuje się w zdaniu: kolokacji, rejestru, gramatyki. To daje czytanie i słuchanie, więc fiszki i materiał językowy wykonują różne zadania, a nie konkurują o to samo.
- Uproszczenie: „każdy sposób na fiszki działa”. Zależnie od ćwiczenia natychmiastowy przyrost wahał się od 18,4% do 77,0% (Webb, Yanagisawa & Uchihara, 2020), a przypominanie formy słowa spadało z 58,5% do 25,1% w późniejszym teście. Wyłączanie par ze sprawdzania po pierwszym poprawnym przypomnieniu obniżyło wynik po tygodniu z około 80% do 33–36% (Karpicke & Roediger, 2008). Metoda jest w porządku; większość nawyków wokół niej nie.
- Prawda, ale niepełna: „to powtórki w odstępach sprawiają, że fiszki działają”. Rozłożenie w czasie ma średni do dużego efekt w nauce drugiego języka (Kim & Webb, 2022). Ale odstępy nie wybierają kierunku fiszki. Japońscy uczniowie angielskiego, którzy ćwiczyli podawanie angielskiego słowa, zyskali więcej w pisowni, składni i znaczeniu niż ci, którzy je tylko rozpoznawali; rozpoznawanie wygrało jedynie w rozpoznawaniu znaczenia (Webb, 2009).
Dlaczego rozumiesz słowa, których nie umiesz powiedzieć, i co z tym zrobić: słownictwo czynne i bierne.
Pięć błędów w nauce z fiszek i co pokazały badania
Każdy wiersz poniżej to nawyk, który zmierzono w badaniach. W większości przypadków uczący się miał wrażenie, że nawyk działa, podczas gdy obniżał on wynik po tygodniu.
| Nawyk | Co wykazało badanie | Co robić zamiast tego |
|---|---|---|
| Odkładanie fiszki po pierwszej poprawnej odpowiedzi | Pary wyłączone ze sprawdzania: po tygodniu około jednej trzeciej, wobec 80% przy powtarzanym sprawdzaniu (Karpicke & Roediger, 2008); pozwolenie na odkładanie fiszek „opanowanych” lekko, ale konsekwentnie szkodziło nauce w czterech eksperymentach (Kornell & Bjork, 2008) | Zostaw fiszkę w obiegu i wydłużaj odstęp za każdym razem, gdy odpowiesz dobrze |
| Przerabianie małej talii w kółko podczas jednego posiedzenia | Cztery małe talie przegrały z jedną dużą u 90% uczących się (Kornell, 2009); przy takich samych odstępach sama wielkość talii niewiele zmieniała (Nakata & Webb, 2016) | Pilnuj odstępu między dwoma pokazami tej samej fiszki, a nie wielkości stosu |
| Wkuwanie wieczorem przed sprawdzianem | Rozłożenie w czasie wygrało z wkuwaniem w ostatni dzień u Kornella (2009); dłuższe odstępy wygrywały z krótszymi w późniejszych testach w 48 eksperymentach (Kim & Webb, 2022) | Rozłóż tę samą liczbę powtórek na dni, które masz |
| Odwracanie fiszki przed próbą odpowiedzi | Próby przypomnienia, a nie ponowne czytanie, dały te 80% (Karpicke & Roediger, 2008); samosprawdzanie to jedna z dwóch na dziesięć technik ocenionych jako bardzo użyteczne (Dunlosky et al., 2013) | Najpierw powiedz lub wpisz odpowiedź, potem odwróć fiszkę |
| Zawsze tylko od obcego słowa do znaczenia | Podawanie słowa dało większe przyrosty w większej liczbie rodzajów wiedzy o słowie niż rozpoznawanie (Webb, 2009); podawanie formy spadło do 25,1% w późniejszych testach (Webb, Yanagisawa & Uchihara, 2020) | Dodaj odwrotny kierunek dla słów, które chcesz mówić lub pisać, najlepiej z wpisywaniem |
Co wyznacza odstępy między powtórkami i jak szybko powinny rosnąć: jak często powtarzać słówka?
Dlaczego fiszki działają, choć wydaje się, że nie
Fiszka działa, bo samo odpowiadanie jest momentem nauki. W eksperymencie Karpicke’a i Roedigera (2008) każda grupa osiągała podczas nauki niemal maksymalny wynik, więc krzywe uczenia się wyglądały identycznie. Różnica wyszła tydzień później i zależała od jednej zmiennej: czy para była dalej przywoływana po pierwszym poprawnym przypomnieniu. Ponowne przeczytanie odpowiedzi tego nie nadrabiało.
Haczyk w tym, że uczący się tego nie czują. We wszystkich czterech warunkach studenci przewidywali, że zapamiętają mniej więcej połowę par, niezależnie od tego, co robili. U Kornella (2009) 72% po pierwszej sesji uznało naukę naraz za skuteczniejszą, choć rozłożenie w czasie wygrało u 90% z nich. Ankieta wśród 374 studentów pokazała, że rozumieli wartość ćwiczenia aż do poprawnej odpowiedzi, ale dłuższych odstępów między powtórkami ani nie stosowali, ani nie rozumieli (Wissman, Rawson & Pyc, 2012). Nawyk, który wydaje się produktywny – mała talia, aż każda fiszka będzie łatwa – wypada w testach najgorzej.
Dlatego przeglądy technik uczenia się oceniają tę metodę wysoko, gdy jest stosowana właściwie. Dunlosky i współpracownicy (2013) ocenili dziesięć technik nauki i tylko dwóm przyznali wysoką użyteczność: samosprawdzaniu i nauce rozłożonej w czasie. Fiszka, na którą odpowiadasz przed odwróceniem i która wraca w coraz dłuższych odstępach, jest obiema naraz.
Jak ułożyć fiszki pod swój cel
Właściwa fiszka zależy od tego, do czego potrzebujesz słowa. Zrozumieć film i powiedzieć słowo w rozmowie to różne umiejętności, a badania pokazują, że fiszki trenują głównie ten kierunek, który ćwiczysz.
Jeśli masz czas tylko na jedną zmianę, dodaj krok przypomnienia przed każdym odwróceniem. Kosztuje sekundę na fiszkę i to właśnie zmienna stojąca za tymi 80%.
| Cel | Format fiszki | Dlaczego |
|---|---|---|
| Rozumieć słowa przy czytaniu i słuchaniu | Najpierw obce słowo; przypomnij sobie znaczenie przed odwróceniem | Ćwiczenie rozpoznawania dało największy przyrost w rozpoznawaniu znaczenia (Webb, 2009) |
| Samemu mówić i pisać te słowa | Najpierw znaczenie; podaj obce słowo, najlepiej je wpisując | Podawanie słowa podniosło więcej rodzajów wiedzy (Webb, 2009); to forma znika najszybciej (25,1% później) |
| Sprawdzian za dwa tygodnie | Wszystkie fiszki w jednej talii, codziennie po trochu zamiast wszystkiego ostatniego dnia | Rozłożenie w czasie wygrało z wkuwaniem u 90% uczących się (Kornell, 2009) |
| Słownictwo, które zostanie na miesiące | Trzymaj znane fiszki w obiegu, z odstępami, które ciągle rosną | Dłuższe odstępy wygrywają w późniejszych testach (Kim & Webb, 2022); odkładanie znanych par kosztowało ponad połowę wyniku po tygodniu (Karpicke & Roediger, 2008) |
To zastosowania powyższych badań, a nie przetestowany program: większość eksperymentów prowadzono na studentach i krótkich listach par słów. Kierunek każdego efektu się powtórzył; dokładne wielkości dla twoich słów będą inne.
Gdzie w tym jest LearnScreen
LearnScreen to aplikacja z fiszkami o nietypowym wyzwalaczu: fiszka pojawia się, gdy otwierasz aplikację, którą postanowiłeś zablokować. Robi to, co tabela wyżej zaleca dla przypominania i odstępów; czytanie i słuchanie nadal musisz zapewnić sobie gdzie indziej.
Fiszka, gdy sięgasz po telefon
LearnScreen blokuje wybrane przez ciebie aplikacje za pomocą Screen Time API od Apple. Otwarcie jednej z nich pokazuje fiszkę ze słowem i ukrytym tłumaczeniem: przypomnij je sobie, stuknij „Pokaż tłumaczenie”, a potem „Wiem” lub „Nie wiem”. W drugim trybie wybierasz właściwe tłumaczenie z dwóch opcji. Po odpowiedzi aplikacja odblokowuje się na 15 minut do kilku godzin, po czym znów się blokuje.
Znane słowa wracają później, a nie nigdy
Harmonogram to powtórki w odstępach według SM-2: słowo wraca po 1, 3 i 9 dniach, potem odstęp rośnie zgodnie ze współczynnikiem łatwości. Słowo, na które odpowiadasz dobrze, nie jest odkładane; wraca po dłuższym odstępie i uznaje się je za nauczone przy odstępie 21 dni.
Oba kierunki, z wpisywaniem lub wyborem
W powtórce w samej aplikacji wybierasz format odpowiedzi (wybór odpowiedzi, wpisywanie lub na zmianę) i kierunek (najpierw obce słowo, najpierw twój język lub mieszany), więc fiszki mogą trenować podawanie słowa, a nie tylko jego rozpoznawanie.
- Jedenaście języków. Angielski, niemiecki, hiszpański, francuski, włoski, japoński, koreański, polski, brazylijski portugalski, rosyjski i chiński.
- 1 080 słów w każdym języku. Wyselekcjonowane w 18 tematycznych taliach, plus tyle własnych słów, ile zechcesz dodać.
- Offline, bez konta. Fiszki i blokowanie działają bez internetu; opcjonalna kopia zapasowa trafia do twojego własnego iCloud.
- 7 dni za darmo. Potem LearnScreen to subskrypcja miesięczna albo roczna; App Store pokazuje cenę w twojej walucie.
Czytaj dalej
- Jak często powtarzać słówka? — odstępy, na których opierają się powtórki.
- Słownictwo czynne i bierne — dlaczego rozumiesz słowa, których nie umiesz powiedzieć.
- Dlaczego zapominam słówka? — krzywa zapominania i co ją spowalnia.
- Ile słówek dziennie? — dzienne tempo, które utrzymasz.
- Czy aplikacje do nauki języków działają? — co mówią badania o nauce z aplikacji.
Najczęstsze pytania
Źródła
- Webb, S., Yanagisawa, A., & Uchihara, T. (2020). How effective are intentional vocabulary-learning activities? A meta-analysis. The Modern Language Journal, 104(4), 715–738. DOI
- Webb, S., Uchihara, T., & Yanagisawa, A. (2023). How effective is second language incidental vocabulary learning? A meta-analysis. Language Teaching, 56(2), 161–180. DOI
- Karpicke, J. D., & Roediger, H. L. (2008). The critical importance of retrieval for learning. Science, 319(5865), 966–968. DOI
- Kornell, N. (2009). Optimising learning using flashcards: Spacing is more effective than cramming. Applied Cognitive Psychology, 23(9), 1297–1317. DOI
- Kornell, N., & Bjork, R. A. (2008). Optimising self-regulated study: The benefits—and costs—of dropping flashcards. Memory, 16(2), 125–136. DOI
- Kim, S. K., & Webb, S. (2022). The effects of spaced practice on second language learning: A meta-analysis. Language Learning, 72(1), 269–319. DOI
- Nakata, T., & Webb, S. (2016). Does studying vocabulary in smaller sets increase learning? The effects of part and whole learning on second language vocabulary acquisition. Studies in Second Language Acquisition, 38(3), 523–552. DOI
- Webb, S. (2009). The effects of receptive and productive learning of word pairs on vocabulary knowledge. RELC Journal, 40(3), 360–376. DOI
- Wissman, K. T., Rawson, K. A., & Pyc, M. A. (2012). How and when do students use flashcards? Memory, 20(6), 568–579. DOI
- Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving students’ learning with effective learning techniques. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58. DOI
- Sage, K., Rausch, J., Quirk, A., & Halladay, L. (2016). Pacing, pixels, and paper: Flexibility in learning words from flashcards. Journal of Information Technology Education: Research, 15, 431–456. DOI
Trzy ograniczenia tych liczb. Większość eksperymentów prowadzono na studentach i krótkich listach par słów, z testami po dniach lub tygodniach, a nie latach. Metaanalizy nauki celowej i mimochodem mierzą różne rzeczy, więc ich porównanie pokazuje kierunek, a nie stosunek. A Kornell (2009) użył angielskiego słownictwa z GRE zamiast języka obcego. Tam, gdzie ta strona zamienia wynik w radę, jest to nasz wniosek.
Niech fiszki same cię znajdą.
LearnScreen stawia fiszkę ze słowem przed wybranymi przez ciebie aplikacjami, więc powtórki, których wymaga nauka w odstępach, odbywają się w chwilach, które i tak spędzasz z telefonem.
Pobierz z App Store