Kelime kartları dil öğrenmede
işe yarar mı?
Evet, her kart seni cevabı hatırlamaya zorladığı ve giderek uzayan aralıklarla geri geldiği sürece. Kelime kartı (flashcard) ve kelime listesi gibi bilinçli kelime çalışmalarını inceleyen 22 araştırmada öğrenciler, hedef kelimelerin anlamını çalışmanın hemen ardından %60, gecikmeli testlerde %39 oranında hatırladı (Webb, Yanagisawa & Uchihara, 2020); yalnızca okurken ya da dinlerken karşılaşılan kelimeler %6–17 oranında öğrenildi (Webb, Uchihara & Yanagisawa, 2023). Gerisini kartları nasıl kullandığın belirler: zaten bildiği çiftlerle kendini test etmeyi bırakan öğrenciler bir hafta sonra bunların yaklaşık üçte birini hatırladı, test etmeye devam edenler ise %80’ini (Karpicke & Roediger, 2008).
Her sayının kaynağı sayfanın sonunda
Kelime kartı araştırmaları gerçekte neyi ölçtü
Bu soru doğrudan test edildi, çoğunlukla kelime çiftleriyle: bir yüzde yabancı kelime, diğer yüzde anlamı. Aşağıdaki altı araştırma ya onlarca deneyi bir araya getiriyor ya da kartların kullanımında tek bir şeyi değiştirip birkaç gün sonra ne kadar hatırlandığını ölçüyor.
İlk iki satırı birlikte oku. Araştırmalarda doğrudan karşılaştırmaya en yakın şey bunlar: seçilmiş kelimeleri bilinçli çalışmak ile kelimeleri okuma ve dinleme sırasında kendiliğinden kapmak.
| Ne test edildi | Araştırma ve örneklem | Ölçülen sonuç |
|---|---|---|
| Bilinçli kelime çalışması: kelime kartları, kelime listeleri, yazma, boşluk doldurma | Webb, Yanagisawa & Uchihara (2020): meta-analiz, 22 araştırma, 100 etki büyüklüğü | Anlamı hatırlama hemen ardından %60,1, gecikmeli testlerde %39,4; kelimeyi üretme: önce %58,5, sonra %25,1 |
| Okuma, dinleme veya izleme sırasında yeni kelimeleri kapmak | Webb, Uchihara & Yanagisawa (2023): meta-analiz, 24 araştırma, 2.771 katılımcı | Hedef kelimelerin hemen ardından %9–18’i, gecikmeli testlerde %6–17’si; yalnızca izleme %7 |
| İlk doğru hatırlamadan sonra çiftleri yeniden test etmek ya da testten çıkarmak | Karpicke & Roediger (2008): 40 Svahili–İngilizce kelime çifti, final testi bir hafta sonra | Tekrarlı testle yaklaşık %80 hatırlandı; çiftler testten çıkarılınca, yeniden çalışılsalar bile %36 ve %33 |
| Tek büyük deste ile dört küçük deste, ve son dakika çalışmasıyla karşılaştırma | Kornell (2009): üç deney, GRE tipi İngilizce kelime çiftleri | Aralıklı çalışma katılımcıların %90’ında toplu çalışmayı geçti; ilk oturumdan sonra %72’si toplu çalışmanın daha iyi işlediğine inanıyordu |
| İkinci dil öğreniminde aralıklı ve toplu pratik | Kim & Webb (2022): meta-analiz, 48 deney, 3.411 öğrenci | Aralıklı çalışmanın orta ile büyük arası bir faydası var; gecikmeli testlerde uzun aralıklar kısalardan iyi; eşit ve genişleyen aralıklar aynı derecede başarılı |
| Öğrencilerin bildiklerini düşündükleri kartları kenara ayırmasına izin vermek | Kornell & Bjork (2008): dört kelime kartı deneyi | Kartları bırakmanın öğrenmeye etkisi küçük ama tutarlı biçimde olumsuz oldu |
İlk iki satır birebir eşit koşullarda bir yarış değil. Bilinçli çalışma deneyleri az sayıda hedef kelimeyi çalışmadan kısa süre sonra test ediyor; kendiliğinden öğrenme araştırmaları ise o kelimeler etrafında kurulmamış bir metinden kapılan kelimeleri sayıyor. Aradaki fark kanıtın hangi yönü gösterdiğini ortaya koyacak kadar büyük, ama bunu kesin bir oran olarak değil, bir yön olarak oku.
Kelime kartları hakkında üç yaygın inanış
Kelime kartları üzerine tartışmaların çoğu üç iddiadan birine dayanıyor. Biri yanlış, biri fazla basitleştirilmiş, biri ise doğru ama sonunda nasıl bir kelime bilgisine sahip olacağını belirleyen kısmı atlıyor.
- Yanlış: “Kelime kartları kalıcı olmayan bir ezberdir.” Gecikmeli testlerde öğrenciler bilinçli çalışılan kelimelerin anlamının %39,4’ünü hâlâ hatırladı; bu, kendiliğinden öğrenme meta-analizinde okuma ve dinlemeden kapılan %6–17’nin birkaç katı. Bir kartın öğretemeyeceği şey, kelimenin cümle içindeki davranışıdır: eşdizimler, üslup, dil bilgisi. Bunlar okuma ve dinlemeden gelir; yani kartlar ve girdi aynı iş için yarışmaz, farklı işler görür.
- Fazla basit: “Kartlarla nasıl çalışırsan çalış işe yarar.” Etkinliğe göre hemen ardından ölçülen kazanım %18,4 ile %77,0 arasında değişti (Webb, Yanagisawa & Uchihara, 2020), kelimenin biçimini hatırlama ise gecikmeli testte %58,5’ten %25,1’e düştü. Hatırlandıktan sonra çiftleri testten çıkarmak, bir hafta sonraki hatırlamayı yaklaşık %80’den %33–36’ya indirdi (Karpicke & Roediger, 2008). Yöntemde sorun yok; etrafındaki alışkanlıkların çoğunda var.
- Doğru ama eksik: “Kartları işe yarar kılan aralıklı tekrardır.” Aralıklı çalışmanın ikinci dil öğreniminde orta ile büyük arası bir etkisi var (Kim & Webb, 2022). Ama aralıklar kartın yönünü seçmez. İngilizce öğrenen Japon öğrencilerden İngilizce kelimeyi üretmeye çalışanlar yazım, sözdizimi ve anlamda yalnızca tanıyanlardan daha çok ilerledi; tanıma pratiği yalnızca anlamı tanımada öne geçti (Webb, 2009).
Kelimenin cümle içindeki davranışını getiren girdi tarafı için: dinleyerek dil öğrenilir mi?
Kelime kartlarıyla yapılan beş hata ve araştırmaların bulguları
Aşağıdaki her satır, araştırmaların ölçtüğü bir alışkanlık. Çoğunda öğrenci alışkanlığın işe yaradığını hissederken, bir hafta sonraki hatırlama düşüyordu.
| Alışkanlık | Araştırma ne buldu | Bunun yerine ne yapmalı |
|---|---|---|
| İlk doğru cevaptan sonra kartı emekliye ayırmak | Testten çıkarılan çiftler: bir hafta sonra yaklaşık üçte biri hatırlandı, tekrarlı testte ise %80 (Karpicke & Roediger, 2008); öğrencilerin bildiklerini düşündükleri kartları bırakması dört deneyde öğrenmeye az ama tutarlı biçimde zarar verdi (Kornell & Bjork, 2008) | Kartı döngüde tut ve her doğru cevapta aralığın uzamasına izin ver |
| Küçük bir desteyi tek oturumda tekrar tekrar çevirmek | Dört küçük deste, öğrencilerin %90’ında tek büyük desteye kaybetti (Kornell, 2009); aralıklar eşit tutulduğunda destenin boyutu tek başına pek fark yaratmadı (Nakata & Webb, 2016) | Destenin büyüklüğüne değil, aynı kartın iki görünümü arasındaki süreye bak |
| Sınavdan önceki gece yüklenmek | Kornell’in (2009) deneylerinde aralıklı çalışma son gün yüklenmeyi geçti; 48 deneyde gecikmeli testlerde uzun aralıklar kısaları geçti (Kim & Webb, 2022) | Aynı sayıda tekrarı elindeki günlere yay |
| Cevap vermeyi denemeden kartı çevirmek | %80’i yeniden okuma değil, hatırlama denemeleri sağladı (Karpicke & Roediger, 2008); kendini test etme, on teknik arasında yüksek fayda puanı alan iki teknikten biri (Dunlosky vd., 2013) | Önce cevabı söyle ya da yaz, sonra kartı çevir |
| Hep yabancı kelimeden anlamına gitmek | Kelimeyi üretmek, tanımaktan daha çok türde kelime bilgisinde daha büyük kazanım sağladı (Webb, 2009); biçimi üretme gecikmeli testlerde %25,1’e düştü (Webb, Yanagisawa & Uchihara, 2020) | Söylemek ya da yazmak istediğin kelimeler için ters yönü de ekle, mümkünse yazarak |
Unutmanın tekrarlar arasındaki aralıklarla ilişkisi ve aralıklı tekrarın nasıl işlediği için: öğrendiğim kelimeleri neden unutuyorum?
Kelime kartları neden işe yarar, ve neden yaramıyor gibi hissettirir
Bir kelime kartı işe yarar, çünkü ona cevap vermek başlı başına bir öğrenme anıdır. Karpicke ve Roediger’in (2008) deneyinde tüm gruplar çalışma sırasında neredeyse tam puana ulaştı, bu yüzden öğrenme eğrileri aynı görünüyordu. Fark bir hafta sonra ortaya çıktı ve tek bir değişkene bağlıydı: bir çift ilk kez hatırlandıktan sonra hatırlanmaya devam edilip edilmediği. Cevabı yeniden çalışmak bu açığı kapatmadı.
Sorun şu ki öğrenciler bunu hissedemez. Dört koşuldaki öğrenciler, ne yaparlarsa yapsınlar çiftlerin yaklaşık yarısını hatırlayacaklarını tahmin etti. Kornell’in (2009) çalışmasında aralıklı çalışma katılımcıların %90’ında kazanmasına rağmen, ilk oturumdan sonra %72’si toplu çalışmayı daha etkili buldu. 374 üniversite öğrencisiyle yapılan bir anket, öğrencilerin doğru cevap verene kadar pratik yapmanın değerini anladığını ama tekrarlar arasında daha uzun aralıklar bırakmayı ne kullandığını ne de anladığını gösterdi (Wissman, Rawson & Pyc, 2012). Verimli hissettiren alışkanlık, yani her kart kolaylaşana kadar küçük bir desteyle çalışmak, testlerde en kötü sonucu veren alışkanlıktır.
Öğrenme tekniklerini değerlendiren incelemelerin yöntemi doğru kullanıldığında yüksek puanlamasının nedeni bu. Dunlosky ve arkadaşları (2013) on çalışma tekniğini değerlendirdi ve yalnızca ikisine yüksek fayda puanı verdi: kendini test etme ve aralıklı pratik. Çevrilmeden önce cevaplanan ve giderek uzayan aralıklarla geri gelen bir kelime kartı, ikisini aynı anda yapar.
Kartlarını hedefine göre nasıl kurmalısın
Doğru kart, kelimenin ne için olduğuna bağlıdır. Bir diziyi anlamak ile kelimeyi sohbette söylemek farklı becerilerdir ve araştırmalar kartların çoğunlukla pratik yaptığın yönü çalıştırdığını gösteriyor.
Tek bir değişiklik için vaktin varsa, her çevirmeden önce bir hatırlama adımı ekle. Kart başına bir saniye sürer ve %80’in arkasındaki değişken budur.
| Hedef | Kart biçimi | Neden |
|---|---|---|
| Okurken ve dinlerken kelimeleri anlamak | Önce yabancı kelime; çevirmeden önce anlamını hatırla | Tanıma pratiği, anlamı tanımada en büyük kazanımı sağladı (Webb, 2009) |
| Kelimeleri kendin söylemek ve yazmak | Önce anlam; yabancı kelimeyi üret, mümkünse yazarak | Kelimeyi üretmek daha çok türde bilgiyi geliştirdi (Webb, 2009); en hızlı solan şey biçimdir (gecikmeli %25,1) |
| İki hafta sonraki bir sınav | Tüm kartlar tek destede, hepsi son güne kalmadan her gün biraz | Aralıklı çalışma, öğrencilerin %90’ında son dakika yüklenmeyi geçti (Kornell, 2009) |
| Aylarca kalıcı bir kelime hazinesi | Bilinen kartları, uzamaya devam eden aralıklarla döngüde tut | Gecikmeli testlerde uzun aralıklar kazanır (Kim & Webb, 2022); bilinen çiftleri bırakmak bir hafta sonraki hatırlamanın yarısından fazlasına mal oldu (Karpicke & Roediger, 2008) |
Bunlar yukarıdaki araştırmaların uygulamaları, test edilmiş bir program değil: deneylerin çoğunda üniversite öğrencileri ve kısa kelime çifti listeleri kullanıldı. Her etkinin yönü tekrarlandı; kesin büyüklükler senin kelimelerinde farklı olacaktır.
LearnScreen bu tabloda nerede duruyor
LearnScreen alışılmadık bir tetikleyicisi olan bir kelime kartı uygulaması: kart, engellemeyi seçtiğin bir uygulamayı açtığında karşına çıkar. Hatırlama ve aralıklar konusunda yukarıdaki tablonun önerdiğini yapar; okuma ve dinleme yine başka yerden gelmeli.
Telefonu eline aldığın anda bir kart
LearnScreen seçtiğin uygulamaları Apple’ın Screen Time API’siyle engeller. Bunlardan birini açtığında, çevirisi gizli bir kelime kartı çıkar: çeviriyi hatırla, Çeviriyi göster’e dokun, sonra Biliyorum ya da Bilmiyorum olarak işaretle. İkinci bir mod, iki seçenekten doğru çeviriyi seçmeni ister. Cevap verince uygulama 15 dakikadan birkaç saate kadar açılır, sonra yeniden kilitlenir.
Bilinen kelimeler hiç değil, daha sonra geri gelir
Zamanlama SM-2 aralıklı tekrarıdır: bir kelime 1, 3 ve 9 gün sonra geri gelir, ardından aralık bir kolaylık katsayısıyla büyür. Doğru bildiğin bir kelime emekliye ayrılmaz; daha uzun bir aralıkla geri gelir ve 21 günlük aralığa ulaşınca öğrenilmiş sayılır.
İki yön, yazarak ya da seçerek
Uygulamanın kendi tekrarında cevap biçimini (seçenek seçmek, yazmak ya da karışık) ve yönü (önce yabancı kelime, önce kendi dilin ya da karışık) sen seçersin; böylece kartlar kelimeyi yalnızca tanımayı değil, üretmeyi de çalıştırabilir.
- On bir dil. İngilizce, Almanca, İspanyolca, Fransızca, İtalyanca, Japonca, Korece, Lehçe, Brezilya Portekizcesi, Rusça ve Çince.
- Dil başına 1.080 kelime. 18 konu destesinde seçilmiş, üstüne istediğin kadar kendi kelimeni ekleyebilirsin.
- Çevrimdışı, hesap gerekmez. Kartlar ve engelleme internetsiz çalışır; isteğe bağlı yedek kendi iCloud hesabına gider.
- 7 günlük ücretsiz deneme. Sonrasında LearnScreen aylık ya da yıllık abonelikle kullanılır; App Store fiyatı kendi para biriminde gösterir.
Okumaya devam et
- Öğrendiğim kelimeleri neden unutuyorum? — unutma eğrisi ve onu yavaşlatan şey.
- Aktif ve pasif kelime bilgisi — söyleyemediğin kelimeleri neden anlayabildiğin.
- Dinleyerek dil öğrenilir mi? — bir kartın veremeyip girdinin verdiği şey.
- Pasif öğrenme gerçekten işe yarar mı? — kendiliğinden kapılan kelimelerin ölçülmüş getirisi.
- Günde kaç kelime öğrenmeli? — her gün kaç yeni kartın tekrarlarına yetişebileceğin.
- Dil öğrenme uygulamaları işe yarar mı? — bir uygulamanın neyi karşılayıp neyi karşılayamadığı.
Sıkça sorulan sorular
Kaynaklar
- Webb, S., Yanagisawa, A., & Uchihara, T. (2020). How effective are intentional vocabulary-learning activities? A meta-analysis. The Modern Language Journal, 104(4), 715–738. DOI
- Webb, S., Uchihara, T., & Yanagisawa, A. (2023). How effective is second language incidental vocabulary learning? A meta-analysis. Language Teaching, 56(2), 161–180. DOI
- Karpicke, J. D., & Roediger, H. L. (2008). The critical importance of retrieval for learning. Science, 319(5865), 966–968. DOI
- Kornell, N. (2009). Optimising learning using flashcards: Spacing is more effective than cramming. Applied Cognitive Psychology, 23(9), 1297–1317. DOI
- Kornell, N., & Bjork, R. A. (2008). Optimising self-regulated study: The benefits—and costs—of dropping flashcards. Memory, 16(2), 125–136. DOI
- Kim, S. K., & Webb, S. (2022). The effects of spaced practice on second language learning: A meta-analysis. Language Learning, 72(1), 269–319. DOI
- Nakata, T., & Webb, S. (2016). Does studying vocabulary in smaller sets increase learning? The effects of part and whole learning on second language vocabulary acquisition. Studies in Second Language Acquisition, 38(3), 523–552. DOI
- Webb, S. (2009). The effects of receptive and productive learning of word pairs on vocabulary knowledge. RELC Journal, 40(3), 360–376. DOI
- Wissman, K. T., Rawson, K. A., & Pyc, M. A. (2012). How and when do students use flashcards? Memory, 20(6), 568–579. DOI
- Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving students’ learning with effective learning techniques. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58. DOI
- Sage, K., Rausch, J., Quirk, A., & Halladay, L. (2016). Pacing, pixels, and paper: Flexibility in learning words from flashcards. Journal of Information Technology Education: Research, 15, 431–456. DOI
Bu sayıların üç sınırı var. Deneylerin çoğunda üniversite öğrencileri ve kısa kelime çifti listeleri kullanıldı, test yıllar değil günler ya da haftalar içinde yapıldı. Bilinçli ve kendiliğinden öğrenme meta-analizleri farklı şeyler ölçüyor; bu yüzden aralarındaki karşılaştırma bir oran değil, bir yön gösterir. Ve Kornell (2009) yabancı dil değil, İngilizce GRE kelimeleri kullandı. Bu sayfanın bir sonucu tavsiyeye dönüştürdüğü yerler bizim çıkarımımızdır.
Bırak kartlar seni bulsun.
LearnScreen seçtiğin uygulamaların önüne bir kelime kartı koyar; böylece aralıklı tekrarın istediği tekrarlar, zaten telefonda geçirdiğin anlarda gerçekleşir.
App Store’dan indir